📌 Kết luận nhanh

Đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công:

Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công trong kỳ tính thuế − Các khoản được trừ theo quy định

Quy trình xác định

Xác định cá nhân cư trú

↓

Xác định thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công

↓

Kiểm tra các khoản bảo hiểm được trừ

↓

Kiểm tra giảm trừ gia cảnh

↓

Kiểm tra đóng góp từ thiện, nhân đạo

↓

Kiểm tra chi phí y tế, giáo dục - đào tạo

↓

Đối chiếu mức giới hạn và hồ sơ, chứng từ

↓

Xác định thu nhập tính thuế

Các nhóm khoản được trừ

  • Các khoản đóng góp bảo hiểm theo quy định;
  • Giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc;
  • Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo;
  • Các khoản chi y tế;
  • Các khoản chi giáo dục - đào tạo;
  • Các khoản giảm trừ khác theo quy định.

⚖️ Căn cứ pháp lý

  • Khoản 2 Điều 8 Luật số 109/2025/QH15;
  • Điều 10 Luật số 109/2025/QH15;
  • Điều 11 Luật số 109/2025/QH15;
  • Điều 46 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP;
  • Điều 47 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP;
  • Điều 48 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP;
  • Điều 49 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP;
  • Điều 3 và Điều 4 Thông tư số 87/2026/TT-BTC.

🗓️ Hiệu lực và thời gian áp dụng

Nghị định số 253/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026.

Các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

1. Đối tượng áp dụng

Cách xác định trong bài này áp dụng đối với cá nhân:

  • Là cá nhân cư trú;
  • Có thu nhập từ tiền lương, tiền công;
  • Thuộc diện tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Cá nhân không cư trú không áp dụng các khoản giảm trừ theo cách xác định trong bài này.

👉 Xem thêm: Cá nhân cư trú là gì?

2. Bản đồ các khoản được trừ

Nhóm khoản được trừ Mức hoặc giới hạn Điều kiện trọng tâm
BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc Theo khoản thực tế đủ điều kiện Có chứng từ hoặc xác nhận khấu trừ, nộp thay
BHXH tự nguyện, BHYT tự nguyện Theo khoản thực tế đủ điều kiện Tham gia theo luật chuyên ngành
Hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ Tổng không quá 3 triệu đồng/tháng Tính cả phần doanh nghiệp và cá nhân đóng
Giảm trừ bản thân 15,5 triệu đồng/tháng Cá nhân cư trú
Người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/người/tháng Đúng đối tượng, điều kiện, đăng ký và hồ sơ
Đóng góp từ thiện, nhân đạo Theo khoản thực tế đủ điều kiện Đúng tổ chức tiếp nhận và có chứng từ
Chi phí y tế Tổng không quá 23 triệu đồng/năm Trong nước, đúng danh mục, đủ chứng từ
Chi phí giáo dục - đào tạo Tổng không quá 24 triệu đồng/năm Trong nước, đúng loại khoản chi, đủ chứng từ

3. Các khoản đóng góp bảo hiểm

Các khoản đóng góp bảo hiểm được trừ khi xác định thu nhập tính thuế gồm:

  • Bảo hiểm xã hội bắt buộc;
  • Bảo hiểm y tế bắt buộc;
  • Bảo hiểm thất nghiệp;
  • Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với ngành, nghề phải tham gia bắt buộc;
  • Bảo hiểm xã hội tự nguyện theo Luật Bảo hiểm xã hội;
  • Bảo hiểm y tế tự nguyện theo Luật Bảo hiểm y tế;
  • Bảo hiểm hưu trí bổ sung;
  • Bảo hiểm hưu trí tự nguyện;
  • Bảo hiểm nhân thọ.

3.1. Giới hạn đối với một số khoản bảo hiểm

Tổng mức được trừ không quá 3 triệu đồng/tháng đối với toàn bộ các hình thức sau:

  • Đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung;
  • Mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện;
  • Mua bảo hiểm nhân thọ.

Giới hạn này bao gồm cả phần do người sử dụng lao động đóng và phần do người lao động tự đóng.

Khoản đóng bảo hiểm của năm nào được trừ vào thu nhập chịu thuế của năm đó.

3.2. Bảo hiểm bắt buộc đã đóng ở nước ngoài

Cá nhân cư trú tại Việt Nam có thu nhập từ tiền lương, tiền công ở nước ngoài được trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc đã đóng tại nước ngoài, gồm:

  • Bảo hiểm xã hội;
  • Bảo hiểm y tế;
  • Bảo hiểm thất nghiệp;
  • Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với ngành, nghề phải tham gia bắt buộc.

Khoản đóng phải:

  • Là khoản bắt buộc theo pháp luật của quốc gia nơi cá nhân tham gia bảo hiểm;
  • Có chứng từ hợp pháp chứng minh số tiền đã đóng.

3.3. Hồ sơ cần kiểm tra

Căn cứ xác định khoản bảo hiểm được trừ gồm:

  • Bản chụp chứng từ nộp tiền hoặc nộp phí do tổ chức bảo hiểm, quỹ hưu trí bổ sung hoặc doanh nghiệp bảo hiểm cấp;
  • Xác nhận của tổ chức trả thu nhập về số tiền bảo hiểm đã khấu trừ và đã nộp, nếu tổ chức trả thu nhập nộp thay.

👉 Xem thêm: Các khoản bảo hiểm khi xác định thu nhập tính thuế TNCN

4. Giảm trừ gia cảnh

Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được giảm trừ gia cảnh gồm:

  • Giảm trừ cho bản thân: 15,5 triệu đồng/tháng;
  • Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/người/tháng.

Người phụ thuộc có thể thuộc các nhóm:

  • Con;
  • Vợ hoặc chồng;
  • Cha, mẹ;
  • Cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.

Tùy từng nhóm, người phụ thuộc phải đáp ứng điều kiện về độ tuổi, khả năng lao động, thu nhập, nghĩa vụ nuôi dưỡng, đăng ký và hồ sơ chứng minh.

Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm tính thuế.

Việc xác định thời điểm tính giảm trừ, đăng ký người phụ thuộc, xử lý trường hợp có nhiều nguồn thu nhập và tính lại khi quyết toán thuế được thực hiện theo Điều 48 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.

👉 Xem chi tiết: Giảm trừ gia cảnh 2026: mức giảm trừ và điều kiện áp dụng

5. Khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo

Cá nhân cư trú được giảm trừ đối với các khoản đóng góp hợp pháp vào:

  • Tổ chức, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn;
  • Tổ chức, cơ sở chăm sóc người khuyết tật;
  • Tổ chức, cơ sở chăm sóc người già không nơi nương tựa;
  • Quỹ từ thiện;
  • Quỹ nhân đạo;
  • Quỹ khuyến học;
  • Tổ chức có chức năng huy động tài trợ được thành lập và hoạt động hợp pháp.

Tổ chức, cơ sở hoặc quỹ tiếp nhận phải:

  • Được cơ quan có thẩm quyền cho phép thành lập hoặc công nhận;
  • Hoạt động vì mục đích từ thiện, nhân đạo hoặc khuyến học;
  • Không hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận.

Hồ sơ cần kiểm tra

Hồ sơ xác định khoản đóng góp được giảm trừ gồm:

  • Bản chụp chứng từ thu hợp pháp của tổ chức, cơ sở hoặc quỹ tiếp nhận; hoặc
  • Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt qua tổ chức tín dụng.

6. Giảm trừ chi phí y tế

Cá nhân cư trú được giảm trừ khoản chi khám bệnh, chữa bệnh của bản thân và người phụ thuộc khi đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Tổng mức giảm trừ không quá 23 triệu đồng/năm.

Điều kiện áp dụng

Khoản chi phải:

  • Phát sinh tại cơ sở y tế trong nước;
  • Thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả;
  • Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp;
  • Có Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định;
  • Hóa đơn, chứng từ thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc;
  • Không được chi trả từ nguồn tài trợ, hỗ trợ, trả thay, ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hoặc nguồn khác.

7. Giảm trừ chi phí giáo dục - đào tạo

Cá nhân cư trú được giảm trừ khoản chi giáo dục - đào tạo của bản thân và người phụ thuộc tại cơ sở giáo dục - đào tạo trong nước.

Tổng mức giảm trừ không quá 24 triệu đồng/năm.

Phạm vi khoản chi

Khoản chi có thể bao gồm học phí:

  • Giáo dục mầm non;
  • Giáo dục phổ thông;
  • Giáo dục nghề nghiệp;
  • Giáo dục đại học;
  • Đào tạo kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục - đào tạo.

Điều kiện áp dụng

Khoản chi phải:

  • Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp;
  • Hóa đơn, chứng từ thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc;
  • Không được chi trả từ nguồn tài trợ, hỗ trợ, trả thay, ngân sách nhà nước hoặc nguồn khác.

8. Điều kiện chung về hóa đơn, chứng từ

Khi xác định khoản được trừ, người nộp thuế cần kiểm tra:

  • Khoản chi hoặc đóng góp có thuộc đúng phạm vi pháp luật cho phép hay không;
  • Mức giới hạn áp dụng;
  • Thời điểm phát sinh;
  • Hóa đơn, chứng từ có hợp pháp và thể hiện đúng thông tin hay không;
  • Khoản chi có được thanh toán, tài trợ, hỗ trợ hoặc trả thay từ nguồn khác hay không.

Không nên chỉ căn cứ vào tên gọi của khoản chi để kết luận được giảm trừ.

9. Quy trình kiểm tra

Bước 1. Xác định tình trạng cư trú

Chỉ áp dụng cơ chế giảm trừ trong bài đối với cá nhân cư trú.

Bước 2. Xác định thu nhập chịu thuế

Xác định đúng tổng thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công trong kỳ tính thuế.

Bước 3. Phân loại khoản được trừ

  • Bảo hiểm;
  • Giảm trừ gia cảnh;
  • Từ thiện, nhân đạo;
  • Y tế;
  • Giáo dục - đào tạo.

Bước 4. Kiểm tra mức giới hạn

Đối chiếu giới hạn theo tháng, theo người phụ thuộc hoặc theo năm.

Bước 5. Kiểm tra hồ sơ

Đối chiếu chứng từ nộp tiền, hóa đơn, bảng kê, xác nhận khấu trừ, hồ sơ người phụ thuộc và tài liệu liên quan.

Bước 6. Xác định thu nhập tính thuế

Trừ các khoản đủ điều kiện khỏi tổng thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công.

🧮 Ví dụ minh họa

Giả sử cá nhân cư trú có:

  • Thu nhập chịu thuế trong tháng: 40 triệu đồng;
  • Bảo hiểm bắt buộc: 3 triệu đồng;
  • 01 người phụ thuộc.

Các khoản được trừ tạm tính:

  • Giảm trừ bản thân: 15,5 triệu đồng;
  • Giảm trừ người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng;
  • Bảo hiểm bắt buộc: 3 triệu đồng.

Thu nhập tính thuế tạm tính:

40 − 15,5 − 6,2 − 3 = 15,3 triệu đồng

Ví dụ chỉ mang tính minh họa. Khi tính thuế thực tế cần kiểm tra kỳ tính thuế, thời điểm đăng ký người phụ thuộc, hồ sơ chứng minh và các khoản giảm trừ khác.

❓ Câu hỏi thường gặp

Cá nhân không cư trú có được áp dụng các khoản giảm trừ trong bài này không?

Không. Cách xác định trong bài áp dụng đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Mức 3 triệu đồng/tháng đối với bảo hiểm được áp dụng riêng cho từng loại phải không?

Không. Đây là tổng mức tối đa áp dụng chung cho bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ.

Một người phụ thuộc có thể được hai người cùng tính giảm trừ không?

Không. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm tính thuế.

Chi phí khám bệnh ở nước ngoài có được giảm trừ không?

Theo phạm vi quy định nêu trong bài, khoản chi được giảm trừ phải phát sinh tại cơ sở y tế trong nước.

Học phí do công ty trả thay có được giảm trừ không?

Không được tính giảm trừ nếu khoản chi đã được chi trả từ nguồn tài trợ, hỗ trợ hoặc trả thay của tổ chức, cá nhân hay từ nguồn khác.

✅ Kết luận

Để xác định đúng thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công, cá nhân cư trú cần:

  • Xác định đúng từng khoản được trừ;
  • Áp dụng đúng mức giới hạn;
  • Kiểm tra đúng năm tính thuế;
  • Lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ;
  • Đăng ký người phụ thuộc và tránh tính trùng;
  • Không tính giảm trừ đối với khoản đã được chi trả từ nguồn khác.

📚 Nội dung nên đọc tiếp

🤖 Dùng AI-Legal-Tools

Cung cấp cho hệ thống:

  • Tình trạng cư trú;
  • Thu nhập chịu thuế;
  • Các khoản bảo hiểm;
  • Số người phụ thuộc;
  • Khoản đóng góp từ thiện;
  • Chi phí y tế;
  • Chi phí giáo dục - đào tạo;
  • Hồ sơ, chứng từ hiện có.

AI-Legal-Tools sẽ hỗ trợ:

  • Phân loại khoản giảm trừ;
  • Kiểm tra điều kiện áp dụng;
  • Gợi ý chứng từ cần có;
  • Tính thu nhập tính thuế sơ bộ.